Κυριακή, 11 Ιουνίου 2017

Αισθητική αποτίμηση έμμετρου παροιμιακού λόγου

{Ο νους των παροιμιών αυτών εδώ; Κοίτα τους αριθμητικούς δείκτες}
Του Θ. Κ. Μπλουγουρά
= = = = = = =
1. ‘‘Βγες στη ρούγα και πομπέψου1,
μπες στο σπίτι σ’2 και πορέψου3’’
==================
Στίχοι δύο 8/σύλλαβοι ομοιοκατάληκτοι. Σπάνια συμμετρία – ίσος αριθμός ισοσύλλαβων λέξεων. Χασμωδία4 καμιά, ήτοι κακό συναπάντημα φωνηέντων – λέξεις και συλλαβές εδώ αρχίζουν από σύμφωνο. Πέρα από την πλούσια τρισύλλαβη ομοιοκαταληξία ομοιοκαταληκτούν και οι αρχικές μονοσύλλαβες λέξεις. Μέτρο τροχαϊκό, ήτοι με τόνο στις μονές συλλαβές, εδώ στην 3η και 7η συλλαβή του κάθε στίχου. Τροχαϊκό μέτρο: του γρήγορου ρυθμού, της σπουδής, της βιάσης, του πιλαλητού.
1.‘Πομπεύομαι’ = διαπομπεύομαι. 2. Τα θεσμικά: Εστία,/Δήμος,/Κράτος/Συμμαχία/Ένωση. 3. Πορεύομαι= α. Πάω. β. Τα καταφέρνω, τα φέρνω. βόλτα. 4. Από το χάσκω: χάσμα, χασμωδία. Αισθητικό μειονέκτημα του στίχου.
*
2. ‘‘Δώδεκα Καρδαμυλαίοι,
δεκατρείς καπεταναίοι’’ 1
====================
Στίχοι δύο 8/σύλλαβοι ομοιοκατάληκτοι. Ίσος αριθμός λέξεων, μιας τρισύλλαβης και μιας 5/σύλλαβης σε κάθε στίχο, συμμετρία. Φωνηεντικό συναπάντημα μόνο στην ομοιοκαταληξία– δισύλλαβη κανονική. Παντού αλλού απουσία χασμωδίας, κακού συναπαντήματος φωνηέντων – συλλαβές και λέξεις αρχίζουν από σύμφωνο. Μέτρο τροχαϊκό, με τόνο σε περιττές/μονές συλλαβές. Στον πρώτο στίχο τόνος στις συλλαβές 1η και 7η , στο δεύτερο στίχο στις συλλαβές 3η και 7η – ρυθμική ποικιλία.
1. Και αρχηγός κανείς… Σκορποχώρι η ομάδα – 20/μελής λόγου χάρη η ομάδα; Οι 22 θέλουν να είναι αρχηγοί!
*
3. ‘‘Με λαγούς και με περδίκια
τ’ άδικα τα κάνεις δίκια’’ 1
==============================
Στίχοι δύο 8/σύλλαβοι ομοιοκατάληκτοι. 5 λέξεις έχει ο α΄ στίχος , 4 ο β΄. Πλούσια ομοιοκαταληξία με ίδιο το προ του τόνου σύμφωνο. Το δίψηφο φωνήεν της ομοιοκαταληξίας δε συνιστά χασμωδία. Μια εν δυνάμει χασμωδία αρχή του β΄ στίχου από-τρέπεται με έκθλιψη. Ούτε και σε άλλο σημείο σημειώνεται αντιαισθητικό φωνηεντικό συναπάντημα. Μέτρο τροχαϊκό {βιαστικό-γρήγορο-πιλαλητό}, με τόνο σε μονές συλλαβές, στον α΄ στίχο 3η και 7η συλλαβή, στο β΄ στίχο 1η, 5η και 7η – ρυθμική ποικιλία.
1. Τάζεις, τάζεις, τάζεις, ψηφίζεσαι και μετά χρωστάς στον κηφήνα μέλι, στον ανεπρόκοπο αμοιβή, στο στούρνο διορισμό …
*
4. ‘‘Θαρρείς τ’ αυγά αλωνίζονται και το κρασί λιχνιέται’’ 1
====================================
Στίχος ένας 15/σύλλαβος, δυο ημιστίχια α΄ και β΄. Το α΄ 8/σύλλαβο ‘θαρρείς τ’ αυγά αλωνίζονται’ και το β΄ 7/σύλλαβο ‘και το κρασί λιχνιέται’. Δυο εν δυνάμει χασμωδίες, θεραπεύονται η μια με έκθλιψη: ‘‘τα αυγά>τ’ αυγά’’, και η άλλη με συμπροφορά όμοιων φωνηέντων: ‘‘αυγά α…’’>αυγά α…’’ Το δίψηφο φωνήεν της 14ης συλλαβής του στίχου δεν κάνει χασμωδία. Το μέτρο είναι ιαμβικό {περπατητό}, τόνος σε ζυγές συλλαβές: 2η, 4η, 6η, 12η και 14η. Mέτρο της πλειοψηφίας αυτό – 80% των ασμάτων!
1. Και θες και πρώτο ρόλο στη μαγειρική, τρομάρα σου…
***

Δεν υπάρχουν σχόλια: