Κυριακή, 11 Ιουνίου 2017

Αισθητική αποτίμηση έμμετρου παροιμιακού λόγου

{Ο νους των παροιμιών αυτών εδώ; Κοίτα τους αριθμητικούς δείκτες}
Του Θ. Κ. Μπλουγουρά
= = = = = = =
1. ‘‘Βγες στη ρούγα και πομπέψου1,
μπες στο σπίτι σ’2 και πορέψου3’’
==================
Στίχοι δύο 8/σύλλαβοι ομοιοκατάληκτοι. Σπάνια συμμετρία – ίσος αριθμός ισοσύλλαβων λέξεων. Χασμωδία4 καμιά, ήτοι κακό συναπάντημα φωνηέντων – λέξεις και συλλαβές εδώ αρχίζουν από σύμφωνο. Πέρα από την πλούσια τρισύλλαβη ομοιοκαταληξία ομοιοκαταληκτούν και οι αρχικές μονοσύλλαβες λέξεις. Μέτρο τροχαϊκό, ήτοι με τόνο στις μονές συλλαβές, εδώ στην 3η και 7η συλλαβή του κάθε στίχου. Τροχαϊκό μέτρο: του γρήγορου ρυθμού, της σπουδής, της βιάσης, του πιλαλητού.
1.‘Πομπεύομαι’ = διαπομπεύομαι. 2. Τα θεσμικά: Εστία,/Δήμος,/Κράτος/Συμμαχία/Ένωση. 3. Πορεύομαι= α. Πάω. β. Τα καταφέρνω, τα φέρνω. βόλτα. 4. Από το χάσκω: χάσμα, χασμωδία. Αισθητικό μειονέκτημα του στίχου.
*
2. ‘‘Δώδεκα Καρδαμυλαίοι,
δεκατρείς καπεταναίοι’’ 1
====================
Στίχοι δύο 8/σύλλαβοι ομοιοκατάληκτοι. Ίσος αριθμός λέξεων, μιας τρισύλλαβης και μιας 5/σύλλαβης σε κάθε στίχο, συμμετρία. Φωνηεντικό συναπάντημα μόνο στην ομοιοκαταληξία– δισύλλαβη κανονική. Παντού αλλού απουσία χασμωδίας, κακού συναπαντήματος φωνηέντων – συλλαβές και λέξεις αρχίζουν από σύμφωνο. Μέτρο τροχαϊκό, με τόνο σε περιττές/μονές συλλαβές. Στον πρώτο στίχο τόνος στις συλλαβές 1η και 7η , στο δεύτερο στίχο στις συλλαβές 3η και 7η – ρυθμική ποικιλία.
1. Και αρχηγός κανείς… Σκορποχώρι η ομάδα – 20/μελής λόγου χάρη η ομάδα; Οι 22 θέλουν να είναι αρχηγοί!
*
3. ‘‘Με λαγούς και με περδίκια
τ’ άδικα τα κάνεις δίκια’’ 1
==============================
Στίχοι δύο 8/σύλλαβοι ομοιοκατάληκτοι. 5 λέξεις έχει ο α΄ στίχος , 4 ο β΄. Πλούσια ομοιοκαταληξία με ίδιο το προ του τόνου σύμφωνο. Το δίψηφο φωνήεν της ομοιοκαταληξίας δε συνιστά χασμωδία. Μια εν δυνάμει χασμωδία αρχή του β΄ στίχου από-τρέπεται με έκθλιψη. Ούτε και σε άλλο σημείο σημειώνεται αντιαισθητικό φωνηεντικό συναπάντημα. Μέτρο τροχαϊκό {βιαστικό-γρήγορο-πιλαλητό}, με τόνο σε μονές συλλαβές, στον α΄ στίχο 3η και 7η συλλαβή, στο β΄ στίχο 1η, 5η και 7η – ρυθμική ποικιλία.
1. Τάζεις, τάζεις, τάζεις, ψηφίζεσαι και μετά χρωστάς στον κηφήνα μέλι, στον ανεπρόκοπο αμοιβή, στο στούρνο διορισμό …
*
4. ‘‘Θαρρείς τ’ αυγά αλωνίζονται και το κρασί λιχνιέται’’ 1
====================================
Στίχος ένας 15/σύλλαβος, δυο ημιστίχια α΄ και β΄. Το α΄ 8/σύλλαβο ‘θαρρείς τ’ αυγά αλωνίζονται’ και το β΄ 7/σύλλαβο ‘και το κρασί λιχνιέται’. Δυο εν δυνάμει χασμωδίες, θεραπεύονται η μια με έκθλιψη: ‘‘τα αυγά>τ’ αυγά’’, και η άλλη με συμπροφορά όμοιων φωνηέντων: ‘‘αυγά α…’’>αυγά α…’’ Το δίψηφο φωνήεν της 14ης συλλαβής του στίχου δεν κάνει χασμωδία. Το μέτρο είναι ιαμβικό {περπατητό}, τόνος σε ζυγές συλλαβές: 2η, 4η, 6η, 12η και 14η. Mέτρο της πλειοψηφίας αυτό – 80% των ασμάτων!
1. Και θες και πρώτο ρόλο στη μαγειρική, τρομάρα σου…
***

Τρίτη, 6 Ιουνίου 2017

Η απαρχή της κυριαρχίας των Βενετών στην Μεσσηνία (1204-1209)

      Η ανακατανομή των εδαφών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, που συμφωνήθηκε ανάμεσα στους συμμετέχοντες στην 4η Σταυροφορία  το φθινόπωρο του 1204, παραχωρούσε στην Βενετία την κυριαρχία ενός μεγάλου μέρους της Πελοποννήσου.  Παρόλα αυτά τα νέα δεδομένα, οι Βενετοί, κατά τα αμέσως επόμενα χρόνια, αποφάσισαν να καταλάβουν μόνο τα φρούρια της Μεθώνης και της Κορώνης σε συνδυασμό με άλλα δύο της ενδοχώρας (1207), ενώ χρονικά λίγο αργότερα, θα ρυθμίσουν και τυπικά αυτή την στρατηγική επιλογή τους, με την σύναψη της Συνθήκης της Σαπιέντζας (Ιούνιος 1209) με τον Γοδεφρείγο Βιλλαρδουίνο, βάσει της οποίας του άφηναν ως φέουδο την υπόλοιπη Πελοπόννησο.
      Έτσι, τον Σεπτέμβριο του 1204, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της επιτροπής που ήταν υπεύθυνη για τη διανομή των φέουδων σύμφωνα με τη Συνθήκη των Σταυροφόρων στην Κωνσταντινούπολη, η Πελοπόννησος προοριζόταν μόνο για τους Βενετούς, οι οποίοι κατ΄ όνομα έλαβαν την «provincia Lakedemonie, micra et megali episkepsis, id est parva et magna pertinentia», τα «Kalobrita» (Καλάβρυτα) και το «Ostrovos» (Όστροβον, το σημερινό Στροβίτσι κοντά στη Φιγαλία», δηλαδή ένα μερίδιο της ενδοχώρας της δυτικής ακτής (χωρίς την Αρκαδία) που δύσκολα αποτυπώνεται με ακρίβεια και όλη την βορειοδυτική ακτή από την Πάτρα μέχρι την Μεθώνη, που ορίζεται ως «Orium Patron et Methonis cum omnibus suis pertinentiis, scilicet pertinentia de Brana, pertinentia de Catacocino et cum villis Kyre Herinis, filie imperatoris Kyri Alexii, cum villis de Molineti, de Pantocratora ed de ceteris monastriorum sive quibusdam villis que sunt in ispsis, scilivet de micra et megali episkepsi id est de parva et magna pertinentia» («Όριον Πατρών και Μεθώνης με ολόκληρη την περιοχή τους, δηλαδή την περιοχή Βρανά, την περιοχή του Καντακουζηνού και με τα χωριά της Κυρά Ειρήνης, της θυγατέρας του αυτοκράτορα κυρ Αλεξίου, μαζί με τα χωριά των Μύλων, του Παντοκράτορα (αταύτιστο τοπωνύμιο και μοναστήρι) και των λοιπών μοναστηριών είτε τα χωρία που βρίσκονται σε αυτά, δηλαδή τη μικρή και μεγάλη επίσκεψιν ήτοι τη μικρή και μεγάλη περιοχή»).  Τυπικά, ενώ έμειναν εκτός η Κόρινθος και η Αργολίδα, ουσιαστικά, παρά τη διανομή, οι μεγάλες ιδιοκτησίες και οι πόλεις της Πελοποννήσου, τόσο στα θέματα όσο και στα όρια, βρίσκονταν στα χέρια τοπικών αρχόντων, όπως και πριν από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από του Λατίνους.
      Ακολουθώντας τα ιστορικά γεγονότα, μέσω του χρονικού του Γοδεφρείδου Βιλλαρδουίνου που τελειώνει το 1208, αλλά και του κειμένου του «Χρονικού του Μορέως» που γράφτηκε περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, ο πρώτος σταυροφόρος που έφτασε στην Πελοπόννησο ήταν ο Γοδεφρείδος Βιλλαρδουίνος (ανιψιός του ομώνυμου χρονογράφου).  Απέπλευσε από την Μασσαλία με στόχο, όπως είχε συμφωνηθεί, να συναντήσει τον βενετικό στόλο στην Μεθώνη.  Όμως, κατευθύνθηκε μαζί με άλλους σταυροφόρους προς την Συρία, ενώ όταν πληροφορήθηκε την άλωση της Πόλης από τους Λατίνους άλλαξε πορεία προς τα εκεί, αλλά, όπως γράφει ο ίδιος στο χρονικό του «ο άνεμος και η περιπέτεια» άλλαξαν την πορεία του πλοίου και το παρέκτρεψαν προς τις νοτιοδυτικές ακτές της Πελοποννήσου.  Έτσι, εξαιτίας των ζημιών που έπαθε το πλοίο του, αναγκάστηκε να ξεχειμωνιάσει μεταξύ 1204 και 1205 στη Μεθώνη, όπου σύναψε συμφωνία με έναν Έλληνα τοπικό άρχοντα και άρχισε να δημιουργεί μια ηγεμονία.  Όμως, μετά από λίγο καιρό ο σύμμαχος του αυτός πέθανε και οι γιοί του επαναστάτησαν εναντίον του. 
      Ο Βιλλαρδουίνος τότε, βάσει των νέων δεδομένων που διαμορφώθηκαν και πληροφορούμενος για την άφιξη του βασιλιά της Θεσσαλονίκης Βονιφάτιου Μομφερρατικού στην Αργολίδα, αποφάσισε να ταξιδέψει ως εκεί για να τον συναντήσει.  Έτσι, ύστερα από ταξίδι έξι ημερών με το ιππικό του, διατρέχοντας μεγάλο κίνδυνο καθώς δεν γνώριζε την διαδρομή, τον συνάντησε στο στρατόπεδό του στο Ναύπλιο.   Κατά την παραμονή του στο Ναύπλιο, ο Βιλλαρδουίνος συνάντησε και έναν φίλο, τον Γουλιέλμο Σαμπλίτη, υποκόμη του Ντιζόν.  Προφανώς ο Βιλλαρδουίνος εξέθεσε στον Σαμπλίτη την σημασία του Μοριά, καθώς την άνοιξη του 1205, οι δυό τους, με την άδεια του Βονιφάτιου Μομφερρατικού, άφησαν το στρατόπεδο και με εκατό περίπου ιππείς ξεκίνησαν, ό ένας διά ξηράς και ο άλλος δια θαλάσσης, με σχέδιο να ακολουθήσουν τις πελοποννησιακές ακτές από την Κορινθία στην Αχαΐα και από εκεί στην Ηλεία και τη Μεσσηνία.  Αυτές οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, αποσκοπούσαν πρώτα στην εύφορη πεδιάδα της Ηλείας, για την οποία ο Γουλιέλμος Σαμπλίτης είχε αποκτήσει την πράξη παράδοσης των μεγάλων ιδιοκτησιών γης, καθώς και στις πόλεις λιμάνια με τα κάστρα τους στη δυτική ακτή της Πελοποννήσου, μέσω των οποίων ο στρατός θα μπορούσε να διατηρεί την θαλάσσια σύνδεση με τη Δύση καθώς και με την Κωνσταντινούπολη.
      Έτσι, κατέλαβαν την Πάτρα και στη συνέχεια το Ποντικόκαστρο (κοντά στο σημερινό Κατάκολο, το φραγκικό Beauvoir ή βενετσιάνικο Belveder) και συνέχισαν κατά μήκος των δυτικών μεσσηνιακών ακτών, περνώντας από το Κάστρο της Αρκαδίας (Κυπαρισσία) και το Ναυαρίνο (φραγκικό  Port-de-Jonc και βενετσιάνικο Zonchio), τα οποία τα προσπέρασαν χωρίς να επιτεθούν, καθώς είχαν ισχυρή οχύρωση και διότι στόχος τους ήταν να φθάσουν στο σημαντικό λιμάνι της Μεθώνης, της οποίας τα τείχη, όπως γνώριζε ο Βιλλαρδουίνος από την διαμονή του εκεί, δεν εγγυώνταν πλέον την υπεράσπισή της.  Έτσι, μετά την κατάληψη της Μεθώνης, ήρθε η σειρά της Κορώνης, η οποία παραδόθηκε και αυτή στους Φράγκους ύστερα από βραχύχρονη πολιορκία από ξηρά και θάλασσα, ενώ ακολούθησε και η Καλαμάτα, η οποία συνθηκολόγησε προσφέροντας στο νεοπαγές πριγκιπάτο τη μεσσηνιακή πεδιάδα.  Στη συνέχεια, ο Γουλιέλμος Σαμπλίτης παραχώρησε την Καλαμάτα ως φέουδο στον Γοδεφρείγο Βιλλαρδουίνο, ενώ στα τέλη του 1205 ή και λίγο αργότερα, στις αρχές του 1206, ακολούθησε η πολιορκία του κάστρου της Αρκαδίας, που η άλωση της απαίτησε μεγαλύτερη προσπάθεια και περισσότερο χρόνο.
      Το φθινόπωρο του 1205, μετά την παράδοση της Καλαμάτας και πριν ξεκινήσει η πολιορκία της Αρκαδίας, έγινε μια σημαντική μάχη στη Μεσσηνία, η ονομαζόμενη «μάχη των Κουντούρων»*.  Η τοποθεσία της μάχης δεν έχει ταυτιστεί απόλυτα, εάν και υπάρχουν κάποιες απόψεις σχετικά με την περιοχή της μάχης.  Η μάχη έγινε μεταξύ ενός βυζαντινού συνασπισμού, του οποίου ηγείτο ο Μιχαήλ, γιός του σεβαστοκράτορα Ιωάννη Δούκα και εξάδερφος εξ αγχιστείας των αυτοκρατόρων Ισαακίου Β΄ Αγγέλου και Αλεξίου Γ΄ Κομνηνού, που είχε εκστρατεύσει κατά της Μεθώνης, και στους Φράγκους που τον πρόφτασαν με το ιππικό τους μέσα σε μία μέρα.  Στη μάχη αυτή οι Φράγκοι νίκησαν τους Βυζαντινούς και ο Μιχαήλ Δούκας Άγγελος Κομνηνός κατευθύνθηκε προς την Ήπειρο, όπου ίδρυσε το δεσποτάτο της Ηπείρου, σε εδάφη τα οποία κατά τη Διανομή είχαν δοθεί στη Βενετία. 
      Παράλληλα, στην Πελοπόννησο, μολονότι ο πάπας Ιννοκέντιος Γ΄, σε γράμμα του με χρονολογία 19 Νοεμβρίου 1205, είχε απονείμει στον Γουλιέλμο Σαμπλίτη τον τίτλο του princeps totius Achaie provincie (πρίγκιπα ολόκληρης της επαρχίας Αχαΐας), η νομιμοποίηση του νεοπαγούς φραγκικού πριγκιπάτου της Αχαΐας δεν είχε ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς το πριγκιπάτο αυτό είχε ιδρυθεί σε περιοχή που είχε δοθεί στην Βενετία κατά την προηγούμενη Διανομή.  Έτσι βασιζόταν μόνο στον δεσμό επιτροπείας με τον Βονιφάτιο Μομφερατικό που είχε παραχωρήσει την εξουσιοδότηση, βάσει της οποίας είχε αρχίσει η κατάληψη της Πελοποννήσου.
      Τα όρια των περιοχών που έλαβε ο Βιλλαρδουίνος ως φέουδο προσδιορίζονται γεωγραφικά βόρεια της Κορίνθου, συμπεριλαμβανομένης και αυτής, ενώ προς το νότο εντοπίζονται μέσω μιας ευθείας γραμμής που ξεκινούσε από την δυτική ακτή της Μεσσηνίας, από τον σκόπελο Χελωνήσι και από την εκβολή του χειμάρρου Ξεριά (νότια της σημερινής Γιάλοβας) στον κόλπο του Ναυαρίνου, μέχρι την ανατολική ακτή της Μεσσηνίας, στο portum Simari / Sinati (λιμάνι Σιμάρι / Σινάτι), δηλαδή  το τοπωνύμιο Ασίνη που αφορά την αρχαία Κορώνη.  Το λιμάνι της Ασίνης μπορεί να ταυτιστεί με το σημερινό Πεταλίδι.  Αντίθετα, οι περιοχές που διοικούνταν κατευθείαν από τους Βενετούς είχαν οριοθετηθεί επακριβώς, βάσει αναφορών διοικητικής και φορολογικής φύσης και όχι πλέον βάσει γενικών γεωγραφικών ενδείξεων.  Έτσι, η Βενετία θα κατείχε την πόλη της Μεθώνης σε συνδυασμό με τα διοικητικά διαμερίσματα που βρίσκονται νότια της οριακής γραμμής που αναφέραμε και όχι  πια όλα εκείνα τα διαμερίσματα (επισκέψεις) που ανήκαν στη φορολογική δικαιοδοσία της βυζαντινής Μεθώνης, καθώς επίσης και την πόλη της Κορώνης με όλα τα διοικητικά της διαμερίσματα.  Αυτοί οι προσδιορισμοί σίγουρα υπονοούν ότι κάποια διοικητικά διαμερίσματα εξαρτώμενα από την Μεθώνη περνούσαν στο πριγκιπάτο της Αχαΐας, ακόμη και αν βρίσκονταν πάνω από τη συνοριακή γραμμή που αναφέραμε, ενώ η Βενετοί κρατούσαν εξ ολοκλήρου τις περιοχές που υπάγονταν στην Κορώνη ακόμη και αν ήταν πάνω από την συνοριακή γραμμή.  Χαρακτηριστικό των στοιχείων αυτών, είναι μια απόφαση του Consilium Rogatorum (Γερουσία της Βενετίας) της 21ης Οκτωβρίου 1357, βάση της οποίας, απαντώντας στις προσφυγές του πρίγκιπα της Αχαΐας Φιλλίπου του Ταραντίνου, που ήθελε τα όρια ανάμεσα στις βενετικές περιοχές και εκείνες του πριγκιπάτου να ακολουθούν τον ρου του ποταμού Λογκά, επισημαίνεται ξεκάθαρα ότι ο ποταμός Λογκάς καθόριζε το σύνορο μόνο της περιοχής της Κορώνης και όχι όλων των περιοχών που ανήκαν σε αυτήν, καθώς οι εν λόγω περιοχές εκτείνονταν ακόμη βορειότερα (πάνω από 40 μίλια) σε μικρές περιφέρειες.  Επίσης είναι τεκμηριωμένο, ότι, βόρεια του ποταμού Λογκά βρίσκονταν τα φραγκικά χωριά Κόσμενα και Πεταλίδι και ακόμη βορειότερα τα βενετσιάνικα χωριά Λαυρόμιο και Μονίστα.
      Αξίζει να σημειώσουμε, ότι, ο επίσκοπος και η Εκκλησία της Μεθώνης έπρεπε να διατηρούν όλες της κοσμικές και πνευματικές κτήσεις σε ξηρά και θάλασσα.  Κατά τη συνήθεια, οι περιοχές των ελληνικών επισκόπων πέρασαν στους Λατίνους επισκόπους ήδη με τη φραγκική κατάκτηση, σύμφωνα με απόφαση του πάπα Ιννοκεντίου Γ΄ της 19ης Ιανοαρίου 1207, με την οποία επιβεβαίωνε στον εκλεγμένο επίσκοπο της Μεθώνης και στους επιτρόπους της Εκκλησίας ότι είχαν συμφωνήσει σχετικά με τη δεκάτη, θέτοντας υπό την προστασία του την Εκκλησία, επικυρώνοντας μερικές προσόδους και παραχωρώντας την από κοινού χρήση των κενών εκκλησιαστικών προσόδων.  Επίσης, ο πάπας παραχώρησε στον ιερέα της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου της Μεθώνης, που βρισκόταν εκτός λιμένος, ένα έσοδο σαράντα υπερπύρων, τα οποία έπρεπε να τα καταβάλει ο πρίγκιπας της Αχαΐας.
      Τέλος, με την πτώση της λατινικής αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης (1261) και αφού με τον Σικελικό Εσπερινό (1282) εξαλείφθηκε κάθε σοβαρή προσπάθεια για την επανασύστασή της, εξαιτίας και της βυζαντινής επανακατάληψης (1261-1303) των χωρών που κατείχαν οι σταυροφόροι το 1204, οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες, οι τοπικοί Βυζαντινοί άρχοντες, οι ελληνόφωνοι γεωργοί και έμποροι, οι Φράγκοι, οι Πιζάνοι, οι Γενουάτες και οι Βενετοί, στους οποίους προστέθηκαν κατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα οι Καταλανοί, οι Φλωρεντίνοι και οι Οθωμανοί, ζούσαν σε μια κατάσταση συνεχών συγκρούσεων, για τη λύση της οποίας καμία δύναμη δεν μπόρεσε να υπερισχύσει έναντι των άλλων στα πεδία των μαχών πριν από την άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453).

* [Ο ιστοριοδίφης Νικόλαος Πασαγιώτης, ο οποίος καταγόταν από τον οικισμό Χαρακοπιό Μεσσηνίας και είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του σε σχέση με την έρευνα και μελέτη της τοπικής ιστορίας της Νότιας Μεσσηνίας, γράφει στο βιβλίο του «Ανεβοκατεβάτες, έκδοση 1987» σχετικά με την «μάχη των Κουντούρων»:
      «Ένα από τα ίχνη της περιοχής αυτής (εννοεί των Κάτω Αμπελοκήπων Μεσσηνίας) είναι ένας πύργος - κάστρο που βρίσκεται πάνω σε οχυρό λόφο, που φαντάζει σαν Μυκηναική Ακρόπολη.  Είναι ανεξερεύνητος και δεν αναφέρεται σε καμία ιστορική διατριβή. Μόνον από παράδοση διαπιστώνεται πως θα' ταν κάποια φραγκοβυζαντινά πυργώματα που εξουσίαζαν τη γύρω περιφέρεια. Μιά θρυλοπαράδοση, λέει, πως τον πύργο τον κρατούσαν τρείς βυζαντινές πριγκιποπούλες, η Βασιλίτσα, η Μηλίτσα και η Βγένα (Ευγενία). Ήταν πανώριες κόρες που κάλπαζαν πάνω στα γρήγορα άτια τους και σαν άλλες αμαζόνες υπεράσπιζαν το πριγκιπάτο τους. Και πως μακρινοί πλούσιοι μνηστήρες από τις γύρω βαρονίες έφταναν στον πύργο να κλέψουν τη καρδιά τους, όπως ο αξιωματούχος Μηνάς Ιωάννης από τη διπλανή στρατούπολη τη βρυσομάνα Μηνάγια (σήμερα Κάτω Αμπελόκηποι).  Η παράδοση λέει πως τη Βασιλίτσα την παντρεύτηκε ο βυζαντινός τοπάρχης που δέσποζε τον Ακρίτα, πέρα από το σημερινό Βασιλίτσι - που πήρε και τ΄ όνομά της.  Τη δεύτερη την πήρε κάποιο αρχοντόπουλο, έτσι τ' όνομα του διπλανού χωριού είναι άρρηκτα δεμένο με την χαριτωμένη πριγκιποπούλα Μηλίτσα. Και η τρίτη, η Βγένα και δεσποσύνη στον πύργο "Μπούρτζι" ή και "Βγενόβραχος" έγινε γυναίκα του Μηνά Ιωάννη, που διοικούσε ένα στρατοτόπι που πρέπει να βρισκότανε στο σημερινό χωριό Μηνάγια με τα πολλά νερά και τις πλατανοίσκιωτες πηγές.  Ο Μηνάς πήρε μέρος στη πολύνεκρη μάχη κατά των Φράγκων, στου «Κούντουρου τον Ελαιώνα», πιθανόν στην περιοχή του σημερινού χωριού Νέα Κορώνη (Καντιάνικα), στα υψώματα προς το Μπογάζι, θέλοντας έτσι να επιβραδύνει την είσοδο στους Φράγκους στην κυκλώπεια ποργιά στο Μπογάζι όπου ο στενωπός προς τον Μηλιτσόκαμπο και γενικά στα χωριά της ορεινής Πυλίας.  Ο Μηνάς έπεσε νεκρός στη μάχη αυτή.  Οι Φράγκοι πολιόρκησαν τον πύργο της Βγένας.  Η Βγένα δεν μπόρεσε να κρατήσει, ούτε και ζωντανή θέλησε να πέσει στα χέρια του εχθρού.  'Έτσι, έπεσε καβάλα με τ' άλογό της από το ύψωμα του πύργου στο παρακείμενο βαθύ ρέμα, σήμερα "Βγενόρεμα" και αυτοκτόνησε.  Οι Φράγκοι, τέλος, πάτησαν τον Πύργο της Βγένας, λεηλάτησαν τον τόπο με τρόπο που μέχρι σήμερα οι χωρικοί μιλούνε με δέος για τα φρικιαστικά βασανιστήρια. Ένα απ' αυτά είναι το αλώνισμα. Έδεναν, λέει, τους κατοίκους σαν άλογα στ' αλώνια και ολημερίς τους βίτσιζαν και τους χτυπούσαν με τα δικριάνια μέχρι να ξεψυχίσουν. Τ' αλώνια αυτά τα λένε σήμερα "Φραγκάλωνα". Και κάποια πηγή μέσα στο Βγενόρεμα την ονομάζουν "Φραγκόβρυση"»
      Επίσης, αξίζει να σημειώσουμε, ότι, το Καλοκαίρι του 2003, η τότε 5η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, διενήργησε αυτοψία στον «Λοφίσκο Μπούρτζι» (Πύργος της Βγένας) στην περιοχή των Κάτω Αμπελοκήπων και κατέληξε στην εξής έκθεση:     
      «Η συγκεκριμένη περιοχή είναι φύσει οχυρή, αφού έχει μόνο πρόσβαση από την ανατολική πλευρά, ενώ οι άλλες πλευρές είναι κρημνώδεις. Ο λόφος προσφέρει δυνατότητα παρατήρησης μιας μεγάλης έκτασης περιμετρικά αυτού. Είναι χαρακτηριστικό ότι έχει άμεση οπτική επαφή με τον λόφο του Αγ. Νικολάου, μεταξύ Πύλου - Μεθώνης, την οροσειρά του Λυκόδημου, καθώς και μεγάλο τμήμα της περιοχής της Κορώνης.  Βρίσκεται επομένως σε μια θέση πρόσφορη για την ανάπτυξη οχυρωματικών εγκαταστάσεων.  Στην κορυφή του λόφου, ανάμεσα σε έντονη βλάστηση, διακρίνονται τα κατάλοιπα μιας τετράγωνης κατασκευής, κτισμένης με ιδιαίτερα ισχυρή τοιχοποιία από αργολιθοδομή. Το κτήριο σώζεται σε επίπεδο θεμελίων και σε μέγιστο ύψος +- 0,50 μ., πάχος δε +- 0,60 μ. Δεν διακρίνονται ίχνη από θύρες, δάπεδο ή άλλες διαμορφώσεις. Περιμετρικά του λόφου διατηρούνται επίσης τμήματα τοιχοποιίας τα οποία ακολουθούν στην πορεία τους την οφρύ του βράχου. Το καλύτερα σωζόμενο τμήμα βρίσκεται στην δυτική πλευρά: φθάνει σε μήκος +- 10 μ., έχει ύψος εξωτερικά +- 2 μ., πάχος +- 0,60 μ. και τοιχοποιία από αργολιθοδομή.
      Με βάση τα στοιχεία αυτά, είναι πολύ πιθανόν στον συγκεκριμένο λόφο να υπήρχε ένα μικρό οχυρό συγκρότημα. Την κορυφή του λόφου κατείχε ένα ορθογώνιο κτήριο (πύργος;), ενώ η περιοχή περικλειόταν από τείχος. Η δόμηση των τειχών, καθώς και τα λιγοστά κεραμικά ευρήματα ανάγουν την κατοίκηση του λόφου στους μεσαιωνικούς χρόνους.  Η πιθανότερη περίοδος για την κατοίκηση του λόφου είναι ο 14ος - 15ος αι. όταν η γενικότερη ανασφάλεια και οι έριδες μεταξύ των φεουδαρχών του Πριγκιπάτου της Αχαΐας και της Ενετικής Διοίκησης στην Μεθώνη - Κορώνη, οδήγησαν στην οικοδόμηση μιας σειράς μικρών οχυρών κατά μήκος των παραλίων, αλλά και στην ενδοχώρα της περιοχής Πυλίας.  Πρέπει να σημειωθεί ότι πολλά ονόματα οικισμών, αλλά και φρουριακών εγκαταστάσεων αυτής της περιόδου καταγράφονται σε έγγραφα, διαθήκες, αλλά και χρονικά. Εντούτοις δεν κατέστη δυνατόν να ταυτιστεί κανένα όνομα των πηγών αυτών με την περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται το χωριό Κάτω Αμπελόκηποι.  Σε κάθε περίπτωση, το μικρό συγκρότημα στον λόφο "Μπούρτζι" με βάση την έκταση του δεν πρέπει να αποτελούσε έναν οχυρωμένο οικισμό. Πιθανόν εξυπηρετούσε ολιγάριθμη φρουρά ή χρησίμευε ως τόπος καταφυγίου των κατοίκων της περιοχής σε περιόδους ανασφάλειας.  Ο χώρος προστατεύεται από τις διατάξεις του νόμου 3028/2002 ως κτίσμα προγενέστερο του 1830 και οποιαδήποτε ενέργεια στο μνημείο ή στον περιβάλλοντα χώρο του, πρέπει να έχει την έγκριση της Υπηρεσίας μας»].

Δημοσθένης Κορδός
Υποψήφιος Διδάκτωρ Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

(Το κείμενο μελέτης δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Ελευθερία" της Μεσσηνίας στις 07.06.2017)
      

Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

Σάββατο, 20 Μαΐου 2017

Γάλλοι Πρόξενοι στον Μοριά κατά την Β΄ Τουρκοκρατία

Μεθώνη, 1687

      Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της Τουρκοκρατίας ήταν η ελευθέρια του εμπορίου. Αντίθετα από την αποκλειστικότητα της βενετικής εμπορικής πολιτικής η τουρκική αντίληψη επέτρεπε σε οποιονδήποτε να εμπορεύεται μέσα στα εδάφη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με ελάχιστο φόρο, που για τους ξένους μάλιστα ήταν μικρότερος [1]. Ύστερα λοιπόν από την κατάκτηση του Μοριά από τους Τούρκους στα 1715 κάθε εμπορική επαφή της χώρας αυτής με το εξωτερικό στην αρχή σταμάτησε, αφού οι Βενετοί έμποροι διώχτηκαν και οι καταστροφές που είχε φέρει ο πόλεμος είχαν σχεδόν εκμηδενίσει την παραγωγή. Έπρεπε να περάσουν δυο χρόνια, για να αρχίσει πάλι να κινείται  το εμπόριο.
      Οι πρώτοι έμποροι που ήρθαν μετά την Τουρκική κατάκτηση στο Μοριά ήταν Γάλλοι. Ο Joseph Maillet από τη Μασσαλία επιφορτισμένος να οργανώσει το Γαλλικό γενικό προξενείο του Μοριά ήρθε τότε και ίδρυσε πέντε υποπροξενεία: Μεθώνη, Κο­ρώνη, Καλαμάτα, Ναύπλιο και Πάτρα [2]. Εξαντλημένος από τους κόπους του ταξιδιού πέθανε στη Μεθώνη στις 21 Ιουλίου 1717. Τον διαδέχτηκαν στην αρχή ο νεαρός γιος του Pierre Mathieu Maillet και ο Ιππότης Roze που ανακλήθηκε γρήγορα, έπειτα ο Jean de Clairembault, που έμεινε στη Μεθώνη 26 χρόνια και πέθανε κι αυτός εκεί (12 Νοεμβρίου 1745) και τέλος ο Le Prestre (1745–1747). Ο νέος γενικός πρόξενος d’Amirat μετέφερε στα 1748 την έδρα του γενικού προξενείου από τη Μεθώνη, όπου είχε μείνει 30 χρόνια, στην Κορώνη, όπου έμεινε έως την επανάσταση του Ορλώφ.
      Τα πολεμικά εκείνα γεγονότα που εκτυλίχτηκαν στο ΝΔ τμήμα του Μοριά κι επέφεραν τόσες καταστροφές ανάγκασαν στα 1770 τον τότε γενικό πρόξενο Le Maire να εγκαταλείψει την έδρα της Κορώνης μαζί με όλη τη Γαλλική παροικία την εγκατεστημένη στα Μοθωνοκόρωνα. Μετά 13 χρόνια η έδρα του γενικού προξενείου, που είχε μεταφερθεί στο Ναύπλιο (1774 – 1783), ξαναγυρίζει πάλι στην Κορώνη (1783 -1809). Στα 1809 ύστερα από αίτηση του διοικητή των Ιονίων νήσων στρατηγού Dan­zelot η έδρα μεταφέρεται στην Πάτρα. Γενικός πρόξενος του Μοριά ήταν την εποχή εκείνη ο Esprit Vial, που τρία χρόνια πρωτύτερα είχε φιλοξενήσει το Chateaubriand στο πέρασμά του από την Μεθώνη κατά την περίφημη οδοιπορία του από το Παρίσι στα Ιεροσόλυμα. Στην Πάτρα, τη νέα του έδρα, ο Vial δεν έμεινε παρά ένα χρόνο. Αντικαταστάθηκε από το Roussel στα 1810.
      Γεννημένος στη Bagnols (Gard) το 1758 ο Joseph – J – Β – Hercul de Roussel έλαβε μέρος πρώτα στην εκστρατεία του Λουξεμβούργου (ανθυπολοχαγός έπειτα στο σύνταγμα των δραγώνων). Προσκολλημένος στην Πρεσβεία της Κωνσταντινούπολης στα 1778, διορίστηκε λίγο ύστερα υποπρόξενος στα Δαρδανέλια. Ταξίδεψε στην Αγγλία και στην Ολλανδία. Διορίστηκε υποπρόξενος στην Κορώνη το 1786 και έπειτα στο Ναύπλιο. Αιχμάλωτος στον πόλεμο με την Αίγυπτο. Πρόξενος στα Χανιά το 1802. Διωγμένος από την Κρήτη από μια επανάσταση, κατά την επιστροφή του στη Γαλλία πιάστηκε στη Ζάκυνθο αιχμάλωτος από τους Άγγλους. Μετά την απελευθέρωσή του διορίστηκε γενικός πρόξενος του Μοριά στην Πάτρα.
      Στην «Ιστορία της πόλεως Πατρών» του Θωμοπούλου [3] αναφέρεται ότι ο Rous­sel στα 1811 αντικαταστάθηκε από το Roustant [4]. Από τα τρία όμως γράμματά του που ακολουθούν φαίνεται ότι ο Roussel κρατούσε τη θέση του γενικού προξένου μέχρι το 1813. Τα γράμματα αυτά που βρίσκονται σήμερα στην κατοχή του Μεθωναίου δικη­γόρου κ. Ν. Βασοπούλου απευθύνονται προς τον Leoni πράκτορα (agent) της Γαλλίας στο Ναβαρίνο.
      Ο Ange Leoni γεννήθηκε στο Santa Reparata της Κορσικής και πέθανε στο Ναβαρίνο κατά την πολιορκία του από τους Έλληνες το 1821. Είχε παντρευτεί στα 1803 στη Μεθώνη την Αρετή Παυλοπούλου θυγατέρα του I. Παυλοπούλου και της Σοφίας Κουροπούλου και είχε αποκτήσει επτά παιδιά, από τα οποία το ένα μόνο, ο Jean – François – Felix, παρέμεινε στην Ελλάδα (πέθανε άγαμος στο Ναβαρίνο σε προχωρημένη ηλικία), για να κατανάλωση όλη του τη ζωή σε δικαστικούς αγώνες για τη συγκράτηση της μεγάλης ακίνητης περιουσίας, που είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του στις δυο πόλεις, Μεθώνη και Ναβαρίνο. Ένα πηγάδι στη Μεθώνη φέρει και σήμερα το όνομα «το πηγάδι του Λεόνι» και μια σειρά μαγαζιά στη δυτική πλευρά της μεγάλης πλατείας του Ναβαρίνου διατηρεί επίσης το όνομά του «τα μαγαζιά του Λεόνι».
Υποσημειώσεις

[1] Μιχαήλ Β. Σακελλαρίου, Η Πελοπόννησος κατά την δευτέραν Τουρκοκρατίαν, Αθήναι 1939, Μέρος Β’, κεφάλ. Α’.
[2] Auguste Β ο p p e, Le consulat général de Morée et ses dépendances (Revue des Étu­des Grecques, Tom. XX [1907]).
[3] Στεφάνου Ν. Θωμοπούλου, Ιστορία της πόλεως Πατρών από αρχαιοτάτων χρό­νων μέχρι 1821. Έκδοσις Β’ με επιμέλειαν Κ. Ν. Τριανταφύλλου. Πάτραι 1950, σελ. 556.
[4] Ο Β ο p p e, ένθ’ ανωτέρω, φέρει το Roustant κατά την εποχή αυτή υποπρόξενο Κορώνης.
* Πηγή: Αργολική Βιβλιοθήκη

Τετάρτη, 17 Μαΐου 2017

Περί ενίσχυσης τμημάτων χωροφυλακής Τριφυλίας - Μεσσηνίας από ανώτερη διοίκηση χωροφυλακής Πελοποννήσου προς Υπουργείο Δημοσ. Τάξης/Διεύθ. Ασφαλείας, 19.03.1946


Διαταγή του γραφείου ειδικής ασφαλείας της διοικήσεως χωροφυλακής Μεσσηνίας της 21/07/1947 προς την διεύθυνση πολεμικής εκθέσεως του γενικού επιτελέιου στρατού, σχετικά με την ημερομηνία εισόδου και αποχωρήσεως των ιταλικών και γερμανικών στρατευμάτων




Η Ιστορία παίζει ‘‘Ήταν ο…’’!

του Θ. Μπλουγουρά
===============
1. Φεβρουάριος 1451. Πεθαίνει ο αυτοκράτορας Μουράτ. Πουλί κι αέρας ένα άτι διασχίζει μυστικά τα 120 χιλιόμετρα ως το Βόσπορο κι ο 21 ετών καβαλάρης περνάει απέναντι, φτάνει στην πρωτεύουσα Αδριανούπολη, εξοντώνει τους αντίπαλους διαδόχους, πνίγει στο λουτρό τον ανήλικο ακόμα αδερφό του, εκτελεί και το δολοφόνο που πλήρωσε γι’ αυτό το έγκλημα, και ανακηρύσσεται αυτοκράτορας. Πουλί κι αέρας και το κακό αυτό μαντάτο γεμίζει τρόμο το Βυζάντιο. Ήταν ο Μωάμεθ Β΄.
*
2. Στις συγκρούσεις για την ανεξαρτησία των ΗΠΑ από τις αγγλικές δυνάμεις βγήκε θριαμβευτής. Απέκρουσε την πρόταση να γίνει βασιλιάς. Επέβλεψε τη σύνταξη του συντάγματος, που έδωσε στη χώρα τη μορφή που έχει και σήμερα. Αναδείχτηκε το 1789 πρώτος πρόεδρος της χώρας και πρώτος πρόεδρος δημοκρατικής, χωρίς δούλους, χώρας στον κόσμο! Καθιέρωσε δυο μόνο συνεχόμενες προεδρικές θητείες. Και στις δυο αναδείχτηκε με το 100% των εκλεκτόρων! Ήταν ο Τζωρτζ Ουάσιγκτον!
*
3. Τουρκοκρατία. Χειμώνας του 1821. Ανήσυχοι οι Τούρκοι του Μοριά. Στρατός, ακούν, μιλιούνια από Ζάκυνθο στη Σκαρδαμούλα. Στα Μουρτζιναίικα, λέει, συσκέψεις και συσκέψεις καπεταναίων. Καλού κακού καλούν τους Προκρίτους στην Τριπολιτσά, να τους έχουν στο χέρι. Πήγαν. Εντάξει, αλλά για σιγουριά ντύνουν ραγιά-δες γυρολόγους κάτι Τούρκους, να παν να ιδούν. Πήγαν, είδαν και μηνούν: ‘‘Μπα, τίποτα! Ένας γέρος στην αυλή έπαιζε τις αμάδες!’’ Ήταν ο Θ. Κολοκοτρώνης!
*
4. Νύχτα 24ης Οκτωβρίου 1917. Αγία Πετρούπολη. Ένας νυχτοπερπατητής παραπατάει στους δρόμους. Αξύριστος, ακούρευτος, κακοντυμένος, κι από πάνω μεθυσμένος-όλα παράσταση. Το νυχτερινό περίπολο της αστυνομίας έχει εντολή να ελέγχει οποιονδήποτε γεννά υποψίες. Αυτοί οι μπολσεβίκοι έχουν δημιουργήσει επικίνδυνη κατάσταση και οι υπηρεσίες ασφαλείας οφείλουν να επαγρυπνούν. Αλλά αυτός ο μπέκρος…σκνίπα, τι να ελέγξεις από δαύτον, άσ’ τον. Τον άφησαν. Ήταν ο Λένιν!
*
5. Στα 16 του το 1915 αφήνει το σχολείο για την Τέχνη1. Της τα ρίχνει, τον αποκρούει2. Διοχετεύεται στον πόλεμο, λαβώνεται, βγαίνει δεκανέας. Η ταπεινωμένη από την ήττα δομική συνείδηση3 της χώρας του ζητεί εναγωνίως λυτρωμό/σωσμό – αρπάζει την ευκαιρία. Λογάς, και τάζει ανάνηψη, ανάταξη, ανάπτυξη, φυλετική κατίσχυση, εξοντωτική εκδίκηση, βίαιη επέκταση – την αλώνει. Αλωμένη τον ακολουθεί τυφλά σ’ έναν παγκόσμιο πόλεμο καταστροφών και αυτοκαταστροφής. Ήταν ο Χίτλερ.
1. (Κεφαλαίο Τ). Ήθελε να γίνει μεγάλος ζωγράφος. 2. Ήτοι: Δεν τα κατάφερε. 3. Μύθος/ήθος/πνεύμα.
***

Τετάρτη, 10 Μαΐου 2017

Κύπρου ταλανισμός

Tου Θ. Κ. Μπλουγουρά
================
1.Ρωμαιο/Βυζαντινοί 59 π. Χ.–1192, Φράγκοι 1192-1489, Βενετοί 1489-1571, Τούρκοι 1571-1878, Άγγλοι 1878-1960. Πολλοί οι διεκδικητές της, «ώσπερ επικλήρου»1, λόγω θέσης – βίγλα πρώτης!2 – με τον Άγγλο να μην κάνει πίσω με τίποτα, άπαξ και πάτησε το πόδι του εκεί το 1878, δήθεν για προστασία της Τουρκίας απ’ τους Ρώσους, που όλο την καταχέριαζαν, στην ουσία όμως να βιγλάρει από κει το Αιγαίο, μην κάμουν κάτω αυτοί οι κύριοι του Βορρά – «Δε…θέλω σέμπρους στη Μεσόγειο!» δήλωνε.
1).Μοναχοκόρης και πολυπροικούσας. 2)Σκοπιά άλφα άλφα, ελέγχοντας Αιγαίο, Μεσόγειο, Εγγύς/Μέση Ανατολή – πολύ άλφα!
*
2. Έλληνες τα 4/5 των Κυπρίων και θερμασμένοι από την ένοπλη αφύπνιση της Ελλάδας όλο το 19ο αιώνα ζητούν ένωση με τη μητέρα πατρίδα. Τούρκοι κι Άγγλοι ως το 1914, Άγγλοι μόνοι κατόπι όλως εχθρικοί στο αίτημα. Το 1915, στη βράση του Α΄ παγκοσμίου πολέμου, ζορισμένοι οι Άγγλοι προσφέρουν την Κύπρο στην Ελλάδα με τον όρο η Ελλάδα να βγει μαζί τους στον πόλεμο κατά των Κεντρικών Δυνάμεων, Γερμανίας κλπ., κι αυτή είπε όχι1 –κρίμα, δε θα είχε καν προκύψει Κυπριακό!
1) Κλίμα πολιτικού διχασμού, ο Βενιζέλος έχει αποπεμφθεί, το θέμα χειρίστηκε η φιλοβασιλική κυβέρνηση Αλέξ. Ζαΐμη.
*
3.Η 3η 10/ετία του 20ου αιώνα κλείνει με κυριευμένη από ‘‘Ένωση!’’ την Ελληνοκυπριακή συνείδηση. Το 1931 ξεσπούν και γεμίζουν τη 10/ετία διαδηλώσεις, συλλαλητήρια, βιαιοπραγίες, καταστροφές, συγκρούσεις με την αγγλοαποικιακή αστυνομία, συλλήψεις, βασανισμοί, καταδίκες, φυλακίσεις. Παράλληλες και οι διπλωματικές κινήσεις σε Λονδίνο, Παρίσι, Αθήνα. Στον πόλεμο (Β΄παγκόσμιο)συμμετέχοντας η Κύπρος1 επενδύει τα αγωνιστικά της κεφάλαια στη μεταπολεμική αυτονομία της.
1) 6.000 Κύπριοι συμμετέχουν στο ‘ΟΧΙ’ των Ελλήνων, 37.000 σε όλες τις συμμαχικές δυνάμεις.
*
4.Μετά τον πόλεμο η Αγγλία ξέχασε για την Κύπρο αυτονομία κι αυτοδιάθεση. Κάτι μακρόσυρτες συζητήσεις για αυτοκυβέρνηση καιροπετάν το θέμα, μέχρι που το 1948 ‘πρωτάνοιξαν’(!) τα μάτια οι Τουρκοκύπριοι, ‘ανησυχώντας’(!) για το μέλλον της Κύπρου. Το 1950 ο Μακάριος διεθνοποιώντας το Κυπριακό διενεργεί, κόντρα Αγγλίας και ΗΠΑ, δημοψήφισμα: 97,5% ‘‘Ένωση!’’ Ο Πλαστήρας διστακτικός1 δεν το προωθεί στον ΟΗΕ. Το προωθεί ο Παπάγος το 1954. Αποτέλεσμα; Απόρριψη.
1). Χωρίς συγκατάθεση Αγγλίας και ΗΠΑ οσφραινόταν πόλεμο με την Τουρκία για το Κυπριακό.
*
5. 1955, ίδρυση ΕΟΚΑ1 κι επιθέσεις κατά Άγγλων. Κι αυτοί; ‘Διαίρει και βασίλευε’: κρυφά τσιγκλάν τους Τουρκοκύπριους και φανερά συγκαλούν διάσκεψη Άγγλων, Ελλήνων κ α ι Τούρκων – τ’ ακούς; Κ α ι Τούρκων!2 Ελληνική θέση: Σύνταγμα, αυτοδιάθεση! Τουρκική: όχι τέτοια۰ επιστροφή της Κύπρου στην Τουρκία. Διάσταση, αποτυχία, πογκρόμ χαλασμός κατά Ελλήνων Πόλης και Σμύρνης. Κι από ΗΠΑ telex: «Ησυχία εσείς εκεί πέρα!» Θύτες, θύματα, φευ!, το ίδιο: «Ησυχία!». ΝΑΤΟ γαρ. .
1). Εθνική Οργάνωση Κύπριων Αγωνιστών. 2). Τι 4/5 Ελληνοκύπριοι, τι 1/5 Τουρκοκύπριοι – ίσα στημόνια, ίσα υφάδια!
*
6. Εκρηκτική για την Κύπρο 5/ετία 1955-1960. Φόνοι από ΕΟΚΑ κι από Άγγλους, εξορία Μακαρίου, διαβουλεύσεις και διαβουλεύσεις, εκλογές στην Ελλάδα, υπόσχεση «Δικαίας λύσεως του Κυπριακού!» – Ήτοι; Ένωση, τι άλλο! Αμ δε! ‘‘Ζυρίχη’’ και ‘‘Λονδίνο’’(1958–1960)1 η λύση. Χωρίς Ένωση μέσα! Ανεξαρτησία με συνεγγυητές Αγγλία, Ελλάδα και–φευ!–Τουρκία2. Και με λυσσωδώς κρατημένες αγγλικές βάσεις για γύρω τριγύρω και εις βάθος ηλεκτρονική κατόπτευση. Από τότε αυτό3!
1) Οι ομώνυμες Συνθήκες. 2) Τάλε κουάλε η διάσκεψη για το Μικρασιατικό 11-16/1/1921 στο Παρίσι με τον Κεμάλ-Ιιιι!-μέσα.
3) Από τότε η τέτοια αγγλοαμερικανική ηλεκτρονική επένδυση στην Κύπρο! Το επίκληρό της αυτό! Και πολύπροικο!
*
7. Ανεξαρτησία με τρεις εγγυητές! Οι δυο στα μαχαίρια κι ο άλλος στο διαίρει και βασίλευε! Τι περίμενες;! Ωστόσο ο Μακάριος1, διορατικός, έκαμε αστακό2 την Κύπρο σ’ αέρα, γη και θάλασσα! Αλλά ο δαίμονας καραδοκούσε. Κυβερνητικές τριβές προκαλούν τουρκικούς βομβαρδισμούς۰ πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα προκαλεί δικτατορία۰ αιματηρά στην Κύπρο, casus belli από Τουρκία۰ άρον άρον συνάντηση Παπαδόπουλου-Ντεμιρέλ στον Έβρο 9/9/67 και μεθόδευση αφοπλισμού της Κύπρου.
1) Απελευθερώθηκε από την εξορία, επισκέφθηκε Ελλάδα, Αγγλία, Αμερική και ύστερα επέστρεψε στην Κύπρο.
2) Την εξόπλισε τόσο και έτσι, ώστε να το σκεφτεί πολύ κανείς να βάλει κακό στο νου του γι’ αυτή.
*
8. Εφτά χρόνια αμάχη1 ανάμεσα δικτατορία και Κύπρο. 15/7/74 η δικτατορία ανατρέπει τον Πρόεδρο Μακάριο και διορίζει στη θέση έναν αποσπασματάρχη της ΕΟΚΑ. Με αυτό αφορμή η Τουρκία επεμβαίνει από γη, θάλασσα κι αέρα. Ο συνεγγυητής! Αφοπλισμένη η Κύπρος αγωνίζεται, αλλά σε ένα μήνα χάνει το 37% του εδάφους της στο βορρά. Η δικτατορία; Τελείωσε. Άρχισε από τον Έβρο με το ξαρμάτωμα, πρώτη βαρύνουσα ενέργεια, και τελείωσε με την εισβολή, δεύτερη βαρύνουσα ενέργεια.
1) Γκρίνια, φαγωμάρα. Οι δικτατορίες δεν τα πάνε καθόλου καλά με ανεξαρτησίες , δημοκρατίες και τέτοια. Καθόλου καθόλου.
*
9. Διχοτόμηση, δύο τα κράτη. Το βόρειο, αναγνωρισμένο μόνο από Τουρκία1, και το νότιο, γνωστό κι αναγνωρισμένο από τη διεθνή κοινότητα και κληρονόμος της μιας κι ενιαίας ανεξάρτητης Κύπρου. Κι από 1/5/04 μέλος της ΕΕ! Επίπονες οι προσπάθειες επανένωσης του νησιού. Θύματα όλες ακραίων εθνικισμών2. Τελευταία, στο παρά τρίχα λύση ομοσπονδιοποίησης. Στο τσακ. Όμως: απόφαση της Βουλής για εορτασμό τώρα του δημοψηφίσματος του 1950 (97,5% Ένωση!)επέφερε άρνηση της Άγκυρας.
1) Και κατευθυνόμενο από Άγκυρα. 2) Οι εθνικισμοί του είδους υπονομεύουν τις λύσεις, με τον αντίπαλο σε θέση ισχύος.
*
10. Στον ανηφορικό Γολγοθά λύσης του Κυπριακού μετά το θάνατο του Μακάριου (1977) αναλώθηκαν πολιτικά κεφάλαια: Κυπριανού, Βασιλείου, Κληρίδης, Παπαδόπουλος, Χριστόφιας. Τρέχει η ανάλωση Αναστασιάδη. Κάτι η στρατηγική της θέση: διασταύρωση, έκπαλαι, παγκόσμιων ισχυρών συμφερόντων, κάτι το ενεργειακό πανωπροίκι: ΑΟΖ 12 της Κύπρου, έχοντας θρασύνει το άτιμο τη βουλιμία των γειτόνων, κι έχει το Κυπριακό να αναλώσει πολιτικούς Κύπρου και Ελλάδας… Κοντόθωρο 1915! 1
1)Το όχι της κυβέρνησης Ζαΐμη. Η τύχη χτυπάει την πόρτα μια φορά. Άνοιξες; Μοναδικό 13άρι! Όχι; Φευ και πάλι φευ! Πολύ.

Πέμπτη, 4 Μαΐου 2017

Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας, 1914

Δημοδιδάσκαλος Βασίλειος Σαρατσιώτης (Ιδιωτικό αρχείο)

Εφημερίδα: "Εμπρός", 07.09.1914

Δημοτικό Σχολείο Κρεμμυδίων, 1899



Το κτήριο του παλιού Δημοτικού Σχολείου Κρεμμυδίων














Πέμπτη, 27 Απριλίου 2017

Δημοτικό Σχολείο Χανδρινού, 1881

Το νέο σχολείο εγκαινιάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1960
      Λίγο μετά την άφιξη του Καποδίστρια στην Ελλάδα, το 1830, ιδρύονται τα τρία πρώτα σχολεία στα Μεσσηνιακά φρούρια της Νότιας Μεσσηνίας, δηλαδή στην Μεθώνη, στην Κορώνη και στην Πύλο. Σε έγγραφο του 1844, των Γενικών Αρχείων του Κράτους, βλέπουμε μια μικρή αύξηση των σχολείων της συγκεκριμένης περιοχής, καθώς έχουν δημιουργηθεί ακόμη 2 σχολεία, στο Πεταλίδι και στο Χαντζή.  Σε ΦΕΚ του 1881, που αφορά την οικονομική βοήθεια των σχολείων της χώρας, καταγράφεται, για πρώτη φορά, το Δημοτικό Σχολείο Χανδρινού. Στη συνέχεια, με ΦΕΚ του 1906 το σχολείο υποβιβάζεται από Πλήρη Δημοτικό Σχολείο σε Κοινό Δημοτικό Σχολείο, ενώ με ΦΕΚ του 1911 το σχολείο προάγεται από Κοινό Δημοτικό Σχολείο σε Πλήρη Δημοτικό Σχολείο Αρρένων. Έτσι, βάση αυτών των ιστορικών τεκμηρίων, το συγκεκριμένο σχολείο πρέπει να δημιουργήθηκε στο τρίτο τέταρτο του 19ου αιώνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις αρχές του 20ου αιώνα, το 1911, τα σχολεία στην Πυλία έχουν φθάσει τα 60.
Φωτο:"Χίλια Χωριά στη δίνη του χρόνου", Η. Καραμπάτσος)

      Το παλιό Δημοτικό Σχολείο Χανδρινού κατασκευάστηκε το 1922 και βασίστηκε σε πρότυπο αρχιτεκτονικό σχέδιο (1921) του αρχιτεκτονικού γραφείου του Υπουργείου Παιδείας. Το Αρχιτεκτονικόν Γραφείον / Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών ήταν η αρμόδια υπηρεσία του ΥΕΔΕ/ ΥΠΕΠΘ για τον σχεδιασμό τύπων διδακτηρίων.  Στην αρμοδιότητά της ήταν η μελέτη, η κατασκευή, η συντήρηση και η επίπλωση των διδακτηρίων. Στην προ του 1940 περίοδο ανέλαβε το σχεδιασμό των σχολικών μονάδων με ριζοσπαστικό τρόπο, καθώς πολλοί νέοι και σπουδαίοι αρχιτέκτονες συνιστούσαν το ανθρώπινο δυναμικό της.  Μετά τον πόλεμο συνέχισε την δραστηριότητά της, αν και το ποιοτικό κριτήριο υποχώρησε σε σχέση με τις άμεσες ανάγκες ποσοτικής αναπλήρωσης των κατεστραμμένων από τον πόλεμο σχολείων. Τέλος, τον Οκτώβριο του 1926, το μονοτάξιο μικτό δημοτικό σχολείο Χανδρινού προάγεται σε διτάξιο.


Εφημερίδα: "Μεσσηνιακά Νέα", 12.09.1958

Εφημερίδα: "Μεσσηνιακά Νέα", 01.06.1964
Πρότυπο Αρχιτεκτονικό Σχέδιο βάση του οποίου κατασκευάστηκε το παλιό σχολείο, 1921 (Αρχιτέκτονες: Π.Καραντινός, Π. Σούρσος)





Δευτέρα, 24 Απριλίου 2017

Ιστορικό Διατηρητέο Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας, 1898

Πρώην Δημοτικό Σχολείο (διατηρητέο μνημείο, Foto:Google Street View)
      Σύμφωνα με όλες τις ιστορικές ενδείξεις, το σχολείο κτίστηκε γύρω στο 1880. Λειτούργησε αρχικά ως Γραμματοσχολείο (δηλαδή με δάσκαλο μειωμένων προσόντων και μικρό αριθμό μαθητών) και το 1898 προήχθη σε Δημοτικό Σχολείο Αρρένων.  Στη συνέχεια, το 1906, ιδρύθηκε και μονοτάξιο Δημοτικό Σχολείο θηλέων.  Το 1929, το διτάξιο αρρένων και το μονοτάξιο θηλέων μετατρέπονται εις μικτόν τριτάξιον Δημοτικό Σχολείο. Την δεκαετία του 1960, το σχολείο σταμάτησε την λειτουργία του καθώς κατασκευάστηκε νέο τριτάξιο διδακτήριο με πρόβλεψη τετρατάξιου, ενώ το 1990 χαρακτηρίστηκε ως "ιστορικό διατηρητέο μνημείο" (ΦΕΚ 674/Β/24-10-1990: "Χαρακτηρίζουμε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο το πρώην Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας, στο Νομό Μεσσηνίας, διότι είναι χαρακτηριστικό δείγμα αρχιτεκτονικής σχολείου των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων της χώρας και σημείο αναφοράς για την κοινωνικοϊστορική εξέλιξη των κατοίκων της περιοχής").



Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας (Foto:Google Street View)
Γενικό Αρχιτεκτονικό Διάγραμμα, 1952

Κυριακή, 23 Απριλίου 2017

Εγκαίνια Γυμνασίου Μεθώνης, 16.07.1970

ΓΑΚ: Εφημεριδα "Μεσσηνιακά Νέα", 30.06.1968

ΓΑΚ: Εφημερίδα "Μεσσηνιακά Νέα", 20.07.1970

Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017

Λέμε τώρα…αν

Του Θ. Κ. Μπλουγουρά
=============
1). Αν τον 5ο π. Χ. αι. οι Έλληνες σε Μαραθώνα (490), Σαλαμίνα (480), Πλαταιές/Μυκάλη1 (479) δεν κατατρόπωναν τον περσικό όγκο κι η Ελλάδα υποτασσόταν, τι θα συγκρατούσε την περσική λαίλαπα να κυλήσει κατά τη δυτική Ευρώπη και να την κάμει ‘άχερα κι αλώνι’; Η Ρώμη; Είχε περισπασμούς, αφενός να στεριώσει τη Δημοκρατία, αφετέρου να αντιμετωπίσει τους αμφισβητίες της Ετρούσκους και Σαβίνους και τρίτο να φέρει σε λογαριασμό Πατρικίους και Πληβείους. Το ξέρει αυτό η δύση;
1. Η απέναντι από τη Σάμο χερσόνησος της Ιωνίας της Μ. Ασίας, ελληνικής τότε.
*
2). Αν τον 6ο αι. ο Ιουστινιανός δεν άνοιγε πόρτα στην ελληνική γλώσσα με το 1 από τα 4 νομοθετικά του έργα, τις ‘Νεαρές’1, τα λατινικά θα συνέχιζαν να είναι η αποκλειστική γλώσσα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους. Μέχρι πότε; Άγνωστο. Από την πόρτα αυτή όρμησε μέσα η ελληνική: αρχαία, ελληνιστική, μεσαιωνική۰ λόγια, νέα, δημοτική – αιώνων εξελικτική πορεία! Τόσο, που μεταξύ 9ου – 12ου αι. βγήκαν αρτιωμένα δημώδη ποιητικά ‘Ακριτικά’2, ‘Παραλογές’3 και λόγιες ‘Μυθιστορίες’4.
1. Νόμοι γεν. περιεχομένου. 2. Π.χ,’Του Διγενή’. 3. Π.χ. ‘Της Λιογέννητης’. 4. Π.χ. ‘Ηρώ και Λέανδρος’ του Μουσαίου 6ου αι.
*
3). 11ος μ. Χ. αι. Τα άκρα του Βυζαντίου δέχονται άγρια σελτζουκοτουρκική επίθεση. Η ακρίτως και αυταρέσκως αραχτή στο αήττητο της αυτοκρατορίας παραδυναστεύουσα πολιτική ηγεσία υποτίμησε τον κίνδυνο. Κι άφησε το σφετεριστή1 στρατηγό αυτοκράτορα2 δολίως ανεπίβλεπτο στη συγκρότηση χαλαρής πολυεθνικής, αντί πειθαρχημένης εθνικής, στρατιάς. Και χάθηκε η κρίσιμη στο Ματζικέρτ3 το 1071 μάχη. Η ήττα οδήγησε αλυσιδωτά και μακροπρόθεσμα στο «Η Πόλις4 εάλω»5.Το 1453.
1. Σύζυγο αυτοκρατορικής χήρας. 2. Ρωμανό Δ΄ Διογένη. 3. Πόλη της Αρμενίας. 4. Η Κων/πολη . 5. Κυριεύτηκε.
*
4).1821, ζόφος στην Ευρώπη. Οι 5 Μεγάλοι1, μαζί τους κι ‘ο Μέγας Ασθενής’2, έχουν αποφασίσει για τους υποταγμένους αστυνομική παρακολούθηση και στην ανάγκη πολυεθνική σφαλιάρα. Και δε σειέται φύλλο. Και σείστηκαν οι Έλληνες! Ένα χρόνο, δύο, αίμα και κακό, τρία, κι αντί πολυεθνικής σφαλιάρας αγγλική δήλωση: «Εμπόλεμος κατάστασις3 εκεί πέρα!». Ίσον προσημείωση αυτό, ήτοι: ‘ό,τι βγει, δικό μου’. Τ’ άλλα ακολούθησαν. Δάνεια, προστασία, Ναβαρίνο… Α, κι ένα ελληνικό βασίλειο!
1. Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Αυστρία, Ρωσία. 2. Τουρκία. 3. Ήτοι: κατάσταση νόμιμης σύγκρουσης. Τ’ ακούς; ‘Νόμιμης’!!!
*
5).1915. Στη βράση του Α΄ παγκοσμίου πολέμου. Η Αγγλία προσφέρει την Κύπρο στην Ελλάδα, για να βγει η χώρα στον πόλεμο στο πλευρό της ΑΝΤΑΝΤ. Η φιλοβασιλική κυβέρνηση Αλ. Ζαΐμη λέει όχι. Κρίμα, γιατί από τότε το Κυπριακό θα είχε λυθεί μια και καλή και η Κύπρος, ελληνική επικράτεια πλέον, δε θα είχε καεί από φωτιά και σίδερο και δε θα άλεθε, 10/τίες τώρα, τα πολιτικά της κεφάλαια στις μυλόπετρες μιας υπό τριπλή, όλο ασυνεννοησία, εγγύηση ανεξαρτησίας με άδηλο μέλλον.
***